neshast_naqdtakfiri

نشست علمی نقد و تحلیل مستندات قرآنی و حدیثی گروه های تکفیری نوپدید (با تاکید بر داعش)

نشست علمی نقد و تحليل مستندات قرآنی و حديثی گروه های تکفيری نوپديد(با تأکيد بر داعش) برگزار گرديد. سخنران اين نشست حجت الاسلام و المسلمين دکتر محمد حسن زمانی، مسؤول دفتر اجتماعی و سياسی حوزه های علميه بود که در تاريخ ۱۱ آبان ماه ۱۳۹۶ اين مباحث را ارائه کردند.

تکفیر تلخ ترین و خطرناک ترین پدیده موجود در جهان اسلام و فراتر از جهان در عصر حاضر است. امروز کشتاری وحشیانه تر و تلخ تر از داعش نداریم. متأسفانه این پدیده تلخ به دین اسلام انتساب پیدا کرده و به دنیای غیر اسلام معرفی می شود.

این جریان برگرفته از قرآن و احادیث نبوی است؛ به همین جهت جهانیان با این کار می خواهند قرآن و روایات را مولد اندیشه تکفیری بدانند، در حالی که ما قرآن و پیامبر را رحمت «و ما ارسلناک الا رحمه للعالمین؛ و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستاده ایم.» (انبیا: ۲۱) برای همه جهانیان می دانیم.

در هیچ دینی در دنیای کنونی برادرکشی به این شدت  که در میان مسلمین وجود دارد، نیست. خشن ترین دین در دنیا، دین اسلام معرفی شده است به همین جهت بر حوزه های علمیه و مراکز پژوهشی و رسانه ای حوزوی لازم است که با  تمام توان اسلام را از این اندیشه تکفیر مبرا کنند و روشن کنند که این اندیشه هیچ ربطی به اسلام و قرآن و روایات ندارد.

انواع گروههای تکفیری

گروه های تکفیری که امروز در جهان اسلام وجود دارندد به چهار گروه تکفیر عقیدتی، سیاسی، فقهی و اجتماعی قابل تقسیم هستند  و این چهار گروه کاملا با یکدیگر فرق دارند و با وجود تفاوت ماهوی زیر چتر داعش و مانند داعش در حال فعالیت هستند و هر کدام دلایلی از آیات و روایات برای خود تراشیده اند.

  1. تکفیر عقیدتی

تکفیر عقیدتی که از بین این چهار گروه قوی تر شمرده می شود، مختص به جریان وهابیت است و گروههای دیگر حتی گاهی ضد وهابیت هستند؛ وهابیت در مسائل عقیدتی و کلامی با شیعه و پیروان دیگر مذاهب اهل سنت اختلاف نظر دارند که از جمله آنها اختلاف نظر در توحید و شرک، اسلام و ایمان، توسل، شفاعت، تبرک، زیارت، ساختن بارگاه برمزار پیامبران و اولیاء الهی، برگزاری مراسم سالگرد ها موالید و وفیات پیامبران و اولیاء الهی، نذر و قربانی است که آن را شرک می دانند در حالی که بر اساس عقاید دیگر مذاهب، این موارد از مصادیق شرک نیست و منافاتی با توحید ندارد.

سابقه تکفیر عقیدتی

تکفیر عقیدتی ۲۰۰ سال است سابقه دارد و به دوره محمدبن عبدالوهاب باز می گردد  اگرچه در دوره ابن تیمیه نیز ریشه دارد البته خوارج نیز تا حدی اندیشه تکفیری داشتند و از زمان محمدبن عبدالوهاب تبدیل به فرقه شد و جان گرفت البته باید میان سلفی با وهابیت تفاوت بگذاریم زیرا سلفی معنای بسیطی دارد یعنی احترام به اندیشه ها و رفتار صحابه بیش از بقیه نسل ها به عنوان سلف صالح.

این گروه، نسل صحابه، تابعین و تابعین تابعین را مورد احترام قرار می دهند و اعمال و گفتار آنان را حجت شرعی می دانند که غیر از تفکر وهابیت است البته معنای مشروح سلفی، امتداد مفهومی می یابد که شامل بسیاری از شخصیت های جهان اسلام در قرون اخیر می شود مثلا سیدجمال الدین از دید برخی جزء این تفکر محسوب می شود و حتی برخی ابن عبدالوهاب را هم جزء این گروه می دانند لذا در یک تقسیم بندی می توان این گروه ها را به ده دسته تقسیم کرد.

معنای نرم سلفی بازگشت به اسلام اصیل است که ما هم به آن اعتقاد داریم دامنه این طیف از نرمترین وضع شروع و تا تندترین یعنی وهابیون را هم شامل است بنابراین باید تفکیک دقیقی در این مقوله صورت گیرد و اگر وهابیت را هم بخواهیم در سلفیون قرار دهیم باید با تعبیر سلفیون وهابی و تندرو تفکیک کنیم.

اخیرا حدود ۳۰۰ کتاب از تألیفات علمای اهل سنت در نقد وهابیت پیدا کرده ایم که تعدادی را هم چاپ کرده ایم و توسط دبیرخانه دائمی کنگره مقابله با جریان های تکفیری و افراطی آماده شده است.

عمده علمای اهل سنت و پیروان مذاهب اهل سنت معتقد به زیارت و … هستند در حالی که این گروه های تندرو و تکفیری بر خلاف عقاید سایر مسلمین این رفتارها را بروز می دهند و پیروان شیعه و سایر مذاهب اهل سنت را که بیش از یک میلیارد نفر می شوند کافر و مهدور الدم می دانند.

وهابیت نیز نه تنها شیعه بلکه اکثریت اهل سنت را مشرک می دانند چراکه آنها نیز همچون شیعیان معتقد به زیارت قبور از جمله قبر پیامبر گرامی اسلام(ص)، توسل و تبرک هستند.

دیدارهایی با مفتی سابق عربستان آقای بن باز و مفتی فعلی عربستان آقای آل الشیخ داشته ام، چراکه دوست داشتم دیدگاه های آنها را به صورت مستقیم بشنوم که آیا واقعا آنها بیش از یک میلیارد مسلمان از نظر آنها واجب القتل هستند؟

جمع وهابیت تعداد کمی هستند و بیش از یک و نیم میلیاد غیر وهابی وجود دارند، از این رو گاهی تردید می کردم ولی وقتی با آنها صحبت می کردیم آنها تأکید می کردند که شما کافر هستید و باید کشته شوید.

پژوهشگران حوزوی برای این که بدانند وهابیان به کدام یک از آیات و روایات استدلال می کنند می توانند از کتب پژوهشکده حج، مؤسسه امام صادق(ع) و پژوهشگاه تقریب مذاهب اسلامی استفاده کنند که کتب اینها را جمع آوری کرده اند.

استدلال تکفیر عقیدتی

مهمترین استدلال آنها آیاتی از قرآن است که دلالت دارد که باید تنها از خدا کمک گرفت. بن باز به آیه «ایاک نعبد و ایاک نستعین. سوره حمد، ایه ۴٫» استدلال می کرد و می گفت: مفعول مقدم بر فعل دلالت بر حصر دارد و شما در توسل، عبادت غیر خدا کرده و استعانت از غیر خدا می کنید، بنابراین آنها دو اتهام به شیعه می زنند اول شرک عبادی و دوم شرک ربوبی و می گفتند توسل هر دو را می شکند و همچنین آیه «ولا تدعو مع الله احدا؛. پس هيچ كس را با خدا مخوانيد. سوره جن، ایه ۱۸ » را بیان کرده ومی گفتند شما غیر خدا را می خوانید در حالی که قرآن می گوید غیر از خدا هیچ چیز یا فرد دیگری را نخوانید.

وی با اشاره به آیه « أَلَا لِلَّهِ الدِّینُ الْخَالِصُ وَالَّذِینَ اتَّخَذُواْ مِن دُونِهِ أَوْلِیَآءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِیُقَرِّبُونَآ إِلَى اللَّهِ زُلْفَى‏ إِنَّ اللَّهَ یَحْكُمُ بَیْنَهُمْ فِى مَا هُمْ فِیهِ یَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِى مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ؛آگاه باشید كه دین خالص مخصوص خداوند است و كسانى كه به جاى خداوند معبودهایى را برگزیدند (و در توجیه كار خود گفتندما آنها را نمى‏پرستیم مگر براى آن كه ما را هر چه بیش‏تر به خدا نزدیك كنند، همانا خداوند درباره‏ى آن چه آنان بر سر آن اختلاف مى‏كنند، میانشان داورى خواهد كرد. البتّه خداوند كسى را كه دروغگوى كفران پیشه است هدایت نمى‏كند. سوره زمر، آیه۳»  افزود: وهابیت با استدلال به چنین آیاتی می گویند فرق شما با این مشرکان و بت پرستان که از بت ها شفاعت می جستند چیست؟ زیرا آن ها هم توحید و خالقیت را قبول داشتند ولی از بت ها توسل و شفاعت می خواستند و شما هم وقتی حاجات خود را می خواهید به افراد دیگر مراجعه می کنید لذا شما از کفار و  یهود نیز بدتر هستید و همردیف مشرکان و بت‌پرستان هستید.

بن باز به آیه «وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ» نیز اشاره کرد و گفت: خداوند در قرآن می فرماید وقتی از مشرکان پرسیده می شد که چرا در برابر بت ها تعظیم می کنید می گفتند این ها شفیع ما نزد خدا هستند و باعث تقرب به خدا می شوند، بنابراین شیعه با این بت پرستان فرق ندارد.

پاسخی که وجود دارد و ما هم خدمت این علمای وهابی ارائه دادیم این است که دعایی نسبت به غیر خدا شرک است که همراه با اعتقاد به الوهیت او باشد نه مطلق دعا و استمداد طلبیدن.

چرا توسل شرک نیست؟

آنها حفظ آیات و روایات را دستور کار دارند ولی درایت و درک آیات را ندارند؛ در آن دیدار بن باز می گفت چرا شما از پیامبر گرامی اسلام(ص) و از اولیاء الهی حاجات خود را می طلبید؟ این شرک است و فقط خدا رازق و شافی است.

طبق نظر درست، شافی، رازق و دهنده حاجات فقط خدا است. شیعه به نظر وهابیت غیر خدا را به جای خدا قرار داده است؛ پاسخ ما این بود که ما از پیامبر گرامی اسلام(ص) می خواهیم که دعا کند و شفیع و واسطه بین ما و خدا شود.

ما آن چه برای پیامبر و ائمه قائل هستیم وجاهت و آبرومندی نزد خدا است که اتفاقا اوج مقام بندگی است، بنابراین توسل تنها شرک نیست بلکه نشان موحد بودن است.

آنها در آن جلسه این مسأله را قبول کردند ولی گفتند آیا واقعا شما از خود ائمه تان درخواستی ندارید، گفتیم: بله؛ بن باز بلافاصله اعلام کرد بفرمایید همین مشکل ما با شما و نشانه شرک شما است، من گفتم: اگر این طور است قرآن به ما شرک را آموزش داده است.

خداوند در سوره مائده آیه ۱۱۰ «”إِذْ قَالَ اللّهُ يَا عِيسى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَى وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدتُّكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلاً وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِىءُ الأَكْمَهَ وَالأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْهُمْ إِنْ هَـذَا إِلاَّ سِحْرٌ مُّبِينٌ؛ (ای پیغمبر، مردم را متذکر گردان) آن گاه که خدا گفت: ای عیسیِ مریم: به خاطر آر نعمتی را که به تو و مادرت عطا کردم آن گاه که تو را به تأیید روح قدسی توانا ساختم که در گهواره و بزرگسالی با مردم سخن می‌گفتی، و آن گاه که تو را تعلیم کتاب و حکمت کردم و به تو علم تورات و انجیل آموختم، و هنگامی که از گِل، شکل مرغی به امر من ساخته و در آن می‌دمیدی تا به امر من مرغی می‌گردید، و کور مادرزاد و پیس را به امر من شفا می‌دادی، و آن گاه که مردگان را به امر من (از قبر) بیرون می‌آوردی، و آن گاه که (دست ستم) بنی اسرائیل را از سر تو کوتاه کردم وقتی که تو با معجزات روشن بر (هدایت) آنها آمدی و کافران بنی اسرائیل گفتند که اینها جز سحری آشکار نیست.”»

حضرت عیسی(ع) را اولا خالق، دوم شفا دهنده مریض و سوم احیا کننده مردگان معرفی کرده است، در قرآن می خوانیم حضرت عیسی(ع) نیز در میان قومش آمد و گفت من خلق می کنم، من شفا می دهم و من احیاء کننده اموات به اذن خدا هستم و ادعای چهارمی هم کرد و آن علم غیب بود.

از این آیه فهیمده می شود که خلقت و دیگر صفات به خود عیسی نسبت داده شده در حالی که خدا می توانست بگوید من احیا می کنم به دست عیسی یا خلق می کنم به دست حضرت عیسی(ع(.

این افراد به آیه و لا تدعوا مع الله احدا نیز استدلال می کنند؛ همچنین در استدلال آنان چنین چیزی وجود دارد که پیامبر و ائمه مرده اند و شما به افارد مرده توسل پیدا می کنید. لذا برخی از آنان در تعریف شرک می گویند اگر کسی را ببینید و بخوانید اشکالی ندارد و شرک هم نیست که فرعون را مثال زدم.

اگر کسی را به قصد الوهیت صدا بزنیم چه بشنود و چه نشوند و یا معتقد باشیم پیامبری از پیامبران، اله است و آنان را با اعتقاد به الوهیت بخوانیم شرک و از مصادیق بارز شرک است و اگر دعا با این اعتقاد صورت بگیرد شرک است وگرنه اگر با نیت الوهیت نباشد شرک نخواهد بود.

وهابیون آیات و احادیثی را حفظ هستند اما درک درستی از آن ندارند و به همین دلیل مرتکب این همه کارهای زشت و ناپسند هستند.

در دیداری که من با بن باز داشتم او گفت شما چرا از پیامبر و ائمه درخواست حاجت دارید؟ در حالی که رازق و شفیع خداست لذا شما مشرک هستید. این  در حالی است که ما از پیامبر و ائمه می خواهیم شما وجیه عندالله هستید و درخواست ما را به خدا عرضه بدارید زیرا دعای شما در نزد خدا مستجاب است بنابراین ما در  درخواست هامیان نیت الوهیت نداریم و دقیقا این نشانه بنده دانستن پیامبر و ائمه است.

درخواست حاجت از انبیاء و اولیاء به عنوان واسطه فیض الهی از دید ما عین توحید خدا و بندگی این بزرگان است.

آیه«اذ تحلق من الطین کهیئة الطیر ادامه داد: در این آیه، خدا عیسی را احیاء کننده مرده و خلق کننده معرفی کرده است  یا  در آیه ۴۹ آل عمران قد جئتکم بایه من ربکم انی اخلق لکم …

خالقیت استقلالی و شفای اذنی و استقلالی داریم و احدی از انبیاء و بزرگان استقلالا هیچ اراده ای ندارند و هر چه دارند  تفضل از جانب خداوند است.

در این دیدار بن باز بعد از ۸۰ سال اعتراف کرد که این دیدگاه شیعه شرک نیست.

ده ها کتاب در مورد احادیث جعلی از سوی خود علمای اهل سنت نوشته شده و هزاران روایت از این دست  جمع شده است  و  آنان اگر تنها به آیات قرآن هم رجوع کنند دیدگاه آنان موجب ابطال است ضمن اینکه ایشان به روایاتی تکیه می کنند که جعلی است لذا باید با سنجه قرآن، آنان را بسنجیم.

رجالیون بزرگ اهل سنت به نقد سند احادیث اهل سنت طبق مبانی خودشان پرداخته و جعلی بودن و ضعف سند هزاران حدیث آنان را مشخص کرده اند لذا برای کشتار دیگران نمی توانند به چنین روایاتی هم استناد کنند.

حتی حنبلی ها هم چندین جلد کتاب در رد عقاید ابن عبدالوهاب نوشته اند و الازهر و دارالافتاء مصر   نیز آنان را محکوم کرده و این اندیشه را زیر سؤال برده اند.

اخیرا کتابی چاپ شده که خود اهل سنت وهابیت را رد کرده اند، امسال کار دیگری صورت گرفت و آن هم این بود که دانشگاه الازهر نیز وارد میدان شد و رسما عدم انتساب جریان داعش و تکفیر به اسلام و اهل سنت را اعلام کرد و دارالافتای مصر نیز کتابی با عنوان «تنظیم داعش» در رد داعش نوشته است.

  1. تکفیر سیاسی

جریان دوم تکفیر که تکفیر سیاسی است ربطی به وهابیت ندارد و مولد آن مصر است که معتقد است حاکمان کشورهای اسلامی می بایست تمامی قوانین اسلام را تصویب و فرمان اجرا صادر کنند و اگر احیانا حاکمی مسلمان ولو نمازگزار یک یا چند قانون غیر اسلامی را تصویب و فرمان اجرا صادر کند کافر بوده و قتل او و تمامی همکاران آن حاکم واجب است.

وی افزود: استدلال این جریان انقلابی افراطی از سوی عبدالسلام فرج مطرح شد که در پناه اندیشه انقلابی اخوان المسلمین جمعی از جوانان را جذب کرد و افرادی از دانشگاهیان را نیز با خود همراه کرد که به تکفیر رییس جمهور مصر انور سادات و ترور او منجر شد؛ این اندیشه امروز نیز گسترش پیدا کرده و به آیات و روایاتی استدلال می کنند.

واژه کفر در قرآن معنای متفاوتی دارد که شامل کفر واجب، مباح، مستحب، معصیتی و ناسپاسی و خروج از دین است؛ در آیت الکرسی کفر به طاغوت واجب است.

  1. تکفیر فقهی

این گروه می گویند شیعیان چون سب و لعن می کنند کافر هستند و تکفیر اجتماعی نیز مجموعه ناراضیان به دلایل مختلف از جمله شرارت و …  هستند که معقتد به کافر بودن کسانی هستند که حقی از آنان را ضایع کرده اند.

  1. تکفیر اجتماعی

گروه چهارم تکفیر اجتماعی است و به تعبیر دیگر ناراضیانی هستند که به دلیل شرارت یا عوامل بیرون روی به اندیشه تکفیر آورده اند.