manteq fahm hadith

نشست نقد کتاب «منطق فهم حدیث»

نشست علمی معرفی و نقد کتاب منطق فهم حدیث با حضور حجت‌الاسلام سید محمد کاظم طباطبایی نویسنده کتاب، حجج اسلام محمد علی مهدوی راد و مسعودی به عنوان ناقد و با حضور جمعی از فضلای حوزه علمیه در مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی رحمةالله‌علیه برگزار شد.

برگزار کننده:  انجمن حديث
با حضور:  حجت الاسلام و المسلمين سيد محمد کاظم طباطبایی
زمان:  ۶ / ۳ / ۱۳۹۱
مکان:  مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)

در این نشست حجت‌الاسلام طباطبایی مؤلف کتاب منطق فهم حدیث گفت: فهم حدیث از اهمیت و جایگاه بالایی برخوردار است و برخی افراد در حوزه علمیه فکر می‌کنند به صرف خواندن دروس مقدماتی حوزه، اصول و فقه می توان به فهم احادیث و روایات رسید، در حالی که خود فهم حدیث علمی است مجزا که این قدرت را به انسان خواهد داد که احادیث صادر شده از معصومین را بفهمد.

وی در ادامه افزود: حدیث از همان ابتدا که از معصوم صادر شده است تا حال که به دست ما رسیده یک دوران پرفراز و نشیبی را گذرانده است که با فهم ابتدایی که در حوزه حاصل می‌شود بدست نمی‌آید.

مؤلف کتاب منطق فهم حدیث در انتقاد به برخی افراد گفت: افرادی هستند که بدون آشنایی در مورد احادیث اظهار نظر می‌کنند و نظریات خود را به دین نسبت می‌دهند که بیراهه رفتن آنها کاملاً مشهود است. دست‌یابی به احادیث گاهی مشکل‌تر از فهم قرآن است چون قران یک متن قطعی است که از خداوند صادر شده است ولی احادیث در برخی موارد دچار تشویش، اضطراب و تحریف شده‌اند و در احادیث نیازهای زمان صدور در نظر گرفته شده است.

وی با اشاره به برخی از ویژگی های کتاب خود گفت: کتاب حاضر فهم حدیث را در دوازده مرحله بیان می‌کند که از آن جمله: دستیابی به متن حدیث، فهم دقیق واژگان حدیث، بهره‌گیری از فهم پیشینیان، بهره‌گیری از علوم بیرونی، اختلاف الحدیث، مشکل الحدیث، فقه الحدیث و نقد الحدیث است.

در ادامه نشست حجت الاسلام دکتر محمد علی مهدوی راد عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و ناقد کتاب منطق فهم حدیث در سخنانی گفت: کتاب منطق فهم حدیث کتاب بسیار مهم و قابل توجهی هم در شایستگی مؤلف و هم تأملات قابل توجه است و بحث های این کتاب نو و منظم است.

وی در ادامه به انتقادهایی در مورد کتاب منطق فهم حدیث اشاره کرد و گفت: این کتاب باید به سه کتاب مجزا به نام‌های آسیب‌ها، نقدها و منطق فهم تقسیم و چاپ می‌شد. اولین گام برای فهم حدیث این است که منظم، دارای ترتیب و منطق خاصی برای بازسازی متون روایی در راستای عرضه کردن روایات انجام شود که در این کتاب لحاظ نشده است.

دوباره نگری در تبویب و نگرش خاص، گسترده نبودن متن در برخی موارد مثل تطور و غریب، لحاظ کردن برخی منابع مثل تاج العروس، بحث نشدن از تصحیف و تحریف در کتاب فهم حدیث، و قابلیت داشتن تمام مباحثی که در نقد الحدیث آمده در فهم حدیث از دیگر نقد هایی بود که حجت الاسلام مهدوی راد به کتاب منطق فهم حدیث وارد دانست.

ناقد دوم نشست حجت الاسلام مسعودی از اساتید دانشکده حدیث قم بود که در سخنانی در مورد کتاب منطق فهم حدیث گفت: کتاب منطق فهم حدیث از ویژگی‌های خاصی برخوردار است و مؤلف کتاب هر جا که احساس کرده است مطلب به توضیح بیشتر نیاز دارد این کار را کرده است.

وی در ادامه گفت من نسبت به کتاب چند خرده گیری دارم نه اشکال که عبارتند از: نام کتاب اگر فهم و نقد منطق حدیث بود بهتر بود. مشخص شدن این موضوع که کتاب، کتاب درسی است یا نه؟ اگر کتاب درسی است هر درس از این کتاب که ۴۲ صفحه است بسیار زیاد است چرا که استاندارد در درس ۱۶ صفحه است. چون این کتاب، کتاب درسی است باید متون روایی و حدیثی آن اعراب گذاری شود که البته این اشکال متوجه نویسنده نیست بلکه به مرکز چاپ و نشر کتاب بر می‌گردد.

استاد دانشکده حدیث قم ادامه داد: این کتاب بازخوانی مکرر نشده است و به نظر می‌رسد همان متنی که در سال ۸۲ چاپ شده اکنون هم چاپ می‌شود. مناسب نبودن جای پژوهش‌ها، عدم طرح خانواده بزرگ حدیث و عدم طرح استقلالی اسباب ورودی و صدوری حدیث که اهمیت کمی از خانواده بزرگ حدیث دارد از نقدهایی بود که حجت الاسلام مسعودی به کتاب منطق فهم حدیث وارد دانست.

در پایان این نشست نیز حجت الاسلام طباطبایی نویسنده کتاب پس از ارائه توضیحاتی،‌ برخی از نقد‌ها را وارد و برخی دیگر را وارد ندانست.