maqtalshenasi

نشست علمی «مقتل‌شناسی و نویافته‌های عاشورا پژوهی»

نشست «مقتل شناسی و نویافته‌ های عاشوراپژوهی» به همت دفتر آموزش های آزاد موسسه علمی ـ فرهنگی دارالحدیث و با همکاری دفتر انجمن حدیث حوزه ، در تاريخ بيستم مهرم اه ۱۳۹۴ همراه با سه سخنرانی، طی ۵ ساعت در سالن اجتماعات مدرسه فيضيه برگزار شد.

برگزار کننده:  انجمن حديث با همکاری دفتر آموزش‌های آزاد موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث
با حضور:  حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمود طباطبایی‌نژاد،حجت‎الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم طباطبایی و حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی وافی
زمان:  ۲۰ / ۷ /۱۳۹۴
مکان:  مدرسه فیضيه

سخنران اول اين نشست حجت‎الاسلام سیدمحمود طباطبائی‌نژاد بود.

tabatabaeinezad (Copy)

وی در ایتدای سخن گفت: اگر امروزه شاهد این همه ترقی و توسعه پژوهش در حوزه هستیم به مدد منابعی است که با هزاران مشقت و زحمت از گذشته برای ما باقی مانده است.
مدیرگروه سیره‎نگاری پژهشکده علوم و معارف حدیث بیان کرد: این تلاش و این همه دستآورد همه در شرایطی است که این منابع در سخت‎ترین شرایط به دست آمده و این علما با هزاران مشقت و زندان و مهاجرت و خون بها و…. این معارف را حفظ و به ما منتقل کرده‎اند.
وی گفت: امروزه تحقیق و پژوهش بسیار آسان‎تر از گذشته است و با نرم افزارهای پژوهشی که امروزه وجود دارد این پژوهش بسیار راحت شده است و به طبع وظیفه طلاب نیز برای ابلاغ پیام دین سخت‎تر شده است. همه ما باید بدانیم که بر سر سفره پرنعمت اهل بیت(ع) و علمای گذشته نشسته‏‌ایم و باید این تلاش را برای نشر معارف دو چندان کنیم.
حجت‎الاسلام سیدمحمود طباطبائی‌نژاد اظهارکرد: کتبی که باید در زمینه عاشوارپژوهشی نگارش می‏شودباید متقن و دقیق باشد و البته نباید از نظر دور داشت که این موضوع به دلیل حساسیت‏های تاریخی، همیشه مورد نقل اقوال مختلف قرار داشته است و به طور مثال ۱۳۰ نقل در باره نحوه شهادت امام حسین(ع) در دانشنامه امام حسین(ع) از معصومین(ع) جمع‌آوری شده است.
وی گفت: دراین میان می ‏توان با شواهد و قرائنی که وجود دارد مباحث ضعیف را جدا کرد و به مباحث تقریبی نزدیک به صحت قطعی رسید.

 

 

سخنران ديگر اين نشست حجت الاسلام سيد محمد کاظم طباطبايی بود.

kazemtabatabaei (Copy)
استاد حوزه علمیه در ادامه به معرفی منابع در مورد جریان سید الشهدا پرداخت:
منابع مفقود ما که کتابهای خوبی هم بوده ولی الان در دسترس نیست مانند: مقتل اب عبدالله الحسین از جابر بن یزید جعفی(م ۱۲۸و حدودا در زمان حادثه کربلا به دنیا امده است)، مقتل الحسین عبار بن اسحاق از امام باقر گزارش هایی اورده است که خود اصل کتاب در دسترس نیست اما در برخی کتاب ها برخی از گزارش ها امده است. مقتل ابی مخنف(م ۱۵۸) ویژگی ابی مخنف این است که با همه کسانی که در کربلا بوده است ارتباط برقرار کرده است. اکثر علما ایشان را قبول داشتند و لذا ارشاد زیاد از ایشان نقل کرده است و یا واقدی و مسعودی در مروج ذهب و… معمولا به گزارش های او اعتماد دارند. گزارش های ابی مخنف نیز معمولا برگرفته از کسانی است که در کربلا حضور داشتند.
بهترین کتاب از حدود ۶۰ سال اخیر، نفس المهموم شیخ عباس است منتهی الامال گزارش  خلاصه نفس لمهموم است و چون بعد از نفس المهموم است و لذا نظرات قطعی خود را در این کتاب اورده است. در سال های اخیر هم دو تا کار جدید شده و این دو کار هم چون مستنداتشان را ارائه کرده‌اند کار شایسته ای هستند: یکی المقتل الصحیح (تمام مطالب را از همه کتاب های کهن اورده اند و حتی از نفس المهموم هم کامل تر است) اقای ری شهری و محققان دیگر. کتاب دیگر المقتل الجامع است اقای پیشوایی (موسسه امام خمینی) که مقید بودند از منابع ضعیف نیاورده اند در عین حال که مستند سازی هم کرده اند.
منابع غیر قابل استناد در دوره کهن و میانه و معاصر، هرچه به زمان مارسیده قطور تر هم شده است چون استنادی نداشته و لذا هر چیزی اورده است. یکی از این کتاب ها روضة الشهدا از حسین بن علی کاشفی که مربوط به اوائل قرن ۱۰ است برخی گفتن که مبتدی قصه گویی جریان کربلا ایشان است. حتی طبق نقل علامه شعرانی که مقدمه ای بر ان نوشته می گوید برخی از مطالب را او ساخته و حتی برخی را تخیل کرده و بیان کرده.
استاد طباطبایی در پایان سیر مطالعاتی در مقتل خوانی پیشنهاد داد: اول ارشاد شیخ مفید بعد لهوف بعد منتهی الامال بعد مقتل الصحیح ری شهری و مقتل مقرم: نیز چون از کتاب های طولی و واسطه است و جمع کرده است باید طبق همان معیار های قبلی ارزیابی شود.
سخنران ديگر اين نشست حجت الاسلام مرتضی وافی بود.

vafi (Copy)وی که با موضوع نشست علمی مقتل شناسی و بایسته های مرثی خوانی سخن می گفت ابتدا چند نکته در باره مرثیه به عنوان مقدمه بیان کردند:
۱-تعریف مرثیه و رثاء: در لغت مرثیه و رثاء با عنوان ذکر محاسن و خوبی های فردی که از دست رفته است به همراه فقدان و دوری و غصه¬ و غم دروی آن فرد است. ۲-انواع مرثیه که در تاریخ ثبت شده است. در میان این مرثیه ها، مرثیه های مذهبی به ویژه خود را نشان داده است و مرثیه های مذهبی و منظوم مرثیه هایی است که برای اهل بیت است و به طور خاص مرثیه های پیرامون امام حسین علیه‌السلام است.
فن رثا و هنر مرثیه سرایی دارای دو بخش است: ۱٫ علم و آموزش است یعنی نمی شود کسی روضه خوان باشد بدون استاد و آموزش.۲٫ علاوه بر آموزش، بخشی از فن رثاء مربوط به استعداد های شخصی و ذاتی است.
استاد وافی در ادامه گفت: در جریان مرثیه خوانی عده ای به عنوان یک ابزار مهم در تبلیغ به کار برده اند مثل شهید مطهری که با تمام جرئت به میدان امدند و با اهمیت و حساسیت با مرثیه برخورد می کردند و لذا با برنامه هم روضه خوانده است. ایشان به روضه به عنوان یک راهبرد نگاه می کردند و ایشان می دانست که معارف علمی و مطالب علمی که می گوید با توسل اخر منبر زمینه را برای مخاطبین چنان اماده می کرد که با ان روضه ان سخنان به جان مخاطب می نشسته است.
وی انواع مرثیه را چنین بیان کرد: ۱٫ با توجه به منبر و خطابه (منبر را تمام می کنیم و بعد می گوییم اما چند جمله روضه)۲٫ گاهی از اواخر منبر گریز می زند و منبر را ربط می دهد به روضه ۳٫ منبر و خطابه با هم مخلوط و ممذوج باشد ۴٫ فقط برای مناسبت های خاص است مثل عصر عاشورا یا شب شهادت حضرت زهرا و… که حتی طرز نشستن هم تاثیر داشت و یا حتی از اول منبر با روضه شروع می کند.
حجه الاسلام وافی مقتل را به چهار دسته تقسیم کرد: ۱-مقاتل روایی یعنی سیر تاریخ را روایت کرده است. مانند قصه کربلا از اقای نظری منفرد، لهوف و ابی مخنف ۲-مقاتل تحلیل یعنی ضمن سیر تاریخی تحلیل هم میکنید البته نه اینکه در بین روضه باشد بلکه مثلا سوال هایی که بعد از ان می شود مانند اینکه سوال از سن علی اکبر  مثل کتاب میزان تشیع (انتشارات مسجد جمکران از اقای عندلیب همدانی) کتاب ثارالله هم از همان انتشارات تحلیل است.
۳-مقاتل ذوقی است که کار سختی است اما ویژگی مرثیه خوان مرثیه ذوقی است یعنی با ارتباط و انس با روایات تاریخی و کند و کار روایات به ذوقی دست پیدا کند که بتواند برداشت عالمانه کند. مثل اشک روان بر امیر کاروان
۴-مقاتل ادبی است یعنی اگر کسی با همان اصل مقتل ارتباط بر قرار کند و بخواند حتی لازم نیست که با صوت هم خوانده شود بلکه عادی گفته شود هم کافی است مثل جمله الان انکسر ظهری.

maqtalshenasi2 (Copy)maqtalshenasi3 (Copy)